Transformacje energetyczne w naszym ciele
Spis treści 5
Nota medyczna i redakcyjna (§3 Regulaminu): Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny, nie stanowi porady lekarskiej, diagnozy ani zalecenia terapeutycznego i jest stosowany wyłącznie na własne ryzyko. W przypadku chorób lub leczenia skonsultuj dietę z lekarzem prowadzącym.
Podstawową jednostką energetyczną w komórkach jest adenozynotrifosforan, zbudowany z zasady azotowej adeniny, cukru rybozy oraz grup fosforanowych połączonych wysokoenergetycznymi wiązaniami. Uwolnienie energii następuje na skutek hydrolitycznego odłączenia reszty fosforanowej i przekształcenia cząsteczki w adenozynodifosforan. Ponieważ wewnątrzmięśniowe zasoby tego związku wystarczają jedynie na ułamek krótkiego, maksymalnego zrywu, podczas bardzo intensywnych wysiłków natychmiast uruchamiany zostaje system fosfagenowy wykorzystujący fosfokreatynę do szybkiej odbudowy potencjału energetycznego. Gdy zapasy fosfokreatyny ulegają wyczerpaniu, dominację przejmuje szlak glikolizy beztlenowej, czerpiący z glikogenu mięśniowego oraz wątrobowego, czemu towarzyszy powstawanie kwasu mlekowego mogącego wpływać na kurczliwość włókien. Z kolei podczas długotrwałej pracy fizycznej kluczową rolę odgrywa metabolizm tlenowy, który oprócz glikogenu angażuje kwasy tłuszczowe uwalniane z tkanki tłuszczowej, a w dalszej kolejności również wybrane aminokwasy.
W praktyce treningowej należy pamiętać, że wszystkie trzy główne systemy energetyczne włączają się równocześnie już na samym początku ruchu, lecz ich wzajemny udział zmienia się wraz z kontynuacją wysiłku. Aby skutecznie kształtować wybraną cechę motoryczną i wspierać pożądaną adaptację metaboliczną, warto precyzyjnie kontrolować czas przerw wypoczynkowych pomiędzy kolejnymi seriami ćwiczeń. Odpowiednio zaplanowana regeneracja zapobiega przypadkowemu przesunięciu akcentu na inny szlak energetyczny i sprzyja efektywnemu wykorzystaniu możliwości organizmu.
Ten artykuł jest profesjonalnym materiałem merytorycznym (PRO) udostępnionym w całości.
Co naprawdę kryje się pod pojęciem energii i jakie są jej źródła w ludzkim ciele?
Mechanizm fosfagenowy (układ ATP–fosfokreatyna): podstawa energetyki wysiłków maksymalnych
Mechanizm glikolityczny – energetyczny proces beztlenowy w wysiłku krótkotrwałym o wysokiej intensywności
Mechanizm energetyczny oparty na utlenianiu tlenowym w procesie wysiłku fizycznego
Adaptacja systemów energetycznych w treningu – kluczowe aspekty i praktyczne wskazówki
Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?
Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.
Tagi
Fizjologia wysiłku i treningu fizycznego, pod red. Górskiego J., Warszawa 2011, 35–46. Bompa T., Buzzichielli C., Periodization Training for Sports, Champaign 2015, 37–48. Zając A. et al., Współczesny trening siły mięśniowej, Katowice 2009, 37–44. Adenosine Triphosphate, oerpub.github.io/epubjs-demo-book/content/m46008.xhtml (05.07.2018). Energy Systems and their application to training principles, resource.download.wjec.co.uk.s3.amazonaws.com/vtc/2015-16/15-16_30/eng/02-during-the-game/Unit2-energy-systems-and-their-application%20.html (05.07.2018).
Ekspert Diets Premium
Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.