Skip to main content
PRO 7 min czytania

Akrylamid - czy są powody do obaw?

Akrylamid - czy są powody do obaw?
1 zdjęcie
793

Odtwarzacz głosowy

AI
0:00
0:00
Odsłuchaj treść artykułu na żywo
Spis treści 5
Materiał PRO PRO

Ten artykuł jest profesjonalnym materiałem merytorycznym (PRO) udostępnionym w całości.

Akrylamid to substancja niezwykle toksyczna, która formuje się w trakcie przetwarzania termicznego pożywienia zawierającego dużo skrobi (np. frytki, chipsy, ciastka), podczas pieczenia chleba oraz podczas smażenia mięsa w wysokich temperaturach. Może również być obecny w dymie tytoniowym. Czy to ma jakiś wpływ na nasze zdrowie i w jaki sposób możemy uniknąć ekspozycji na tę substancję?
01 / 05

Akrylamid - jego natura i sposób powstawania

Akrylamid jest małocząsteczkową substancją organiczną. Jest to jeden z produktów reakcji Maillarda, znanej również jako reakcja nieenzymatycznego przebarwiania. Reakcja ta zachodzi pod wpływem procesów cieplnych (przeważnie powyżej 120°C) i przy niskiej wilgotności. Cały proces jest bardzo złożony i polega na wielu skomplikowanych reakcjach pomiędzy cukrami redukującymi a aminokwasami, peptydami lub białkami zawierającymi grupę aminową. W wyniku tego powstają liczne nowe związki chemiczne.
02 / 05

Akrylamid - gdzie go znaleźć?

Szeroko zakrojona analiza wielu badań wykazała, że akrylamid przede wszystkim występuje w smażonych ziemniakach, chipsach, słonych i czekoladowych ciasteczkach, piernikach, płatkach śniadaniowych, a także w kawie i jej zamiennikach (M.. Sema et al. 2017). Badania przeprowadzone w Polsce ujawniły, że najwyższe poziomy tej toksycznej substancji dostarczane są przez wyroby piekarnicze i ciastka. Jest to spowodowane tym, że polska dieta jest bogata w tego typu produkty (J.. Zając et al. 2013). Wśród procesów biologicznych, które przyczyniają się najbardziej do powstawania akrylamidu, można wymienić: smażenie ziemniaków, pieczenie lub smażenie frytek, pieczenie i smażenie mięsa, pieczenie chleba i wypieków, a także poddawanie produktów zbożowych procesowi wysokiej temperatury. Im bardziej produkt lub posiłek jest smażony lub pieczony, tym wyższy jest jego poziom akrylamidu. Niestety, te procesy często prowadzą do najsmaczniejszych dań. Aminokwas asparagina odgrywa rolę w produkcji akrylamidu. Produkty zawierające ten składnik, które są poddawane procesowi wysokiej temperatury, mogą także być źródłem toksycznego akrylamidu (np. migdały, fasola, kakao). W takich przypadkach pieczone lub smażone orzechy przy wysokich temperaturach nie są najlepszą przekąską lub posiłkiem. Dodatkowo, potrawy i produkty, które są bardziej pieczone i podpieczone, zawierają więcej szkodliwej substancji. Nie można także przecenić jego występowania w cygarach. Akrylamid jest substancją chemiczną wykorzystywaną w produkcji i syntezie zmodyfikowanych poliakrylamidów, które są wykorzystywane np. w produkcji sztucznych tworzyw, barwników, klejów lub zaprawy. Ma swoje zastosowanie w procesie oczyszczania wody i oczyszczania ścieków jako środek chemiczny przydatny w biologii molekularnej i w laboratoriach chemicznych w elektroforezie wykorzystywanej do oddzielania kwasów nukleinowych i białek. Poliakrylamid jest także wykorzystywany w przemyśle tekstylnym do zapobiegania rozciąganiu i kurczeniu się tkanin.
03 / 05

Jak ograniczyć występowanie akrylamidu w produktach spożywczych?

Jakie środki mogą zastosować producenci żywności, aby ograniczyć poziom akrylamidu w produktach spożywczych? Na mocy Rozporządzenia Komisji (UE) nr 2017/2158 z dnia 20 listopada 2017 r., przedsiębiorstwa zajmujące się działalnością w branży spożywczej i wprowadzające produkty spożywcze na rynek są zobowiązane do podjęcia działań mających na celu ograniczenie poziomu akrylamidu.
04 / 05

Czy możemy samodzielnie wpłynąć na zmniejszenie ilości akrylamidu?

Wybierając większe chlebki zamiast mniejszych, otrzymamy mniej akrylamidu na 100 g, ponieważ spożywamy mniej skórki, gdzie znajduje się najwięcej tego związku. Ważne jest przejrzenie składników kupowanych produktów, takich jak ciasta i mrożone półprodukty. Dodanie hydrokarbonu amonowego może zwiększyć poziom akrylamidu. Podczas przygotowywania produktów w domu, powinno się stosować możliwie najniższą temperaturę i możliwie najkrótszy czas przygotowywania. Lepszym wyborem jest również chleb kwasowy. Należy również obniżyć pH ciasta, a do tego celu można dodać cytrynę. Po upieczeniu ciasto powinno powoli wysychać, ponieważ im dłużej pozostanie wilgotne, tym mniej akrylamidu będzie zawierało. Można również użyć polioli zamiast cukrów redukujących, takich jak ksylitol, który zawiera mniej akrylamidu. Należy jednak pamiętać, że spożycie dużej ilości ksylitolu może wywołać efekt przeczyszczający i bóle brzucha. Dorośli zwykle dobrze tolerują dawki na poziomie około 40 g/dzień. Zaleca się unikanie ciemno wysmażonych produktów ziemniaczanych i zbożowych, takich jak tosty, smażone ziemniaki. Szczególnie dzieciom nie powinno się podawać w dużych ilościach słodkich wypieków, chipsów, płatków śniadaniowych i frytek. Jeśli to możliwe, lepiej gotować niż prażyć lub smażyć. Należy również unikać narażania się na dym tytoniowy i zaprzestawać palenia papierosów.
05 / 05

Streszczenie

Zakładając szkodliwość akrylamidu, należy ograniczyć spożycie produktów o zwiększonym stężeniu tej substancji. Jednocześnie producenci żywności korzystają z doświadczeń badaczy i najnowszych dostępnych wyników naukowych, wprowadzając zmiany technologiczne, które umożliwiają wytwarzanie produktów z obniżoną ilością akrylamidu. Warto podkreślić, że można samodzielnie zmniejszyć zawartość akrylamidu w codziennym jadłospisie.
Plan Żywieniowy

Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?

Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.

Albedwawi A.S. et al., An overview of microbial mitigation strategies for acrylamide: Lactic acid bacteria, yeast, and cell-free extracts, „LWT” 2021, 143, epub.
Benford D. et al., Scientific Opinion on acrylamide in food, „EFSA Journal” 2015, 13(6), epub.
Bertazzi P.A. et al., Acrylamide, IARC Monographs on the Evaluation of the Carcinogenic Risk of Chemical to Humans. Volume 60. Some Industrial Chemicals, Lyon 1994, 389–433.
Koszucka A. et al., Acrylamide in human diet, its metabolism, toxicity, inactivation and the associated European Union legal regulations in food industry, „Critical Reviews in Food Science and Nutrition” 2020, 60(10), 1677–1692.
Krishnakumar T., Visvanathan R., Acrylamide in Food Products: A Review, „Journal of Food Processing & Technology” 2014, 5(7), epub.
Ohm J., Simsek S., Mergoum M., Variation of protein MWD parameters and their associations with free asparagine concentration and quality characteristics in hard red spring wheat, „Journal of Cereal Science” 2018, 79, 154–159.
Pedreschi F., Mariotti M.S., Granby K., Current issues in dietary acrylamide: formation, mitigation and risk assessment, „Journal of the Science of Food and Agriculture” 2014, 94(1), 9–20.
Raffan S., Halford N.G., Acrylamide in food: Progress in and prospects for genetic and agronomic solutions, „Annals of Applied Biology” 2019, 175(3), 259–281.
Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2158 z dnia 20 listopada 2017 r. ustanawiające środki łagodzące i poziomy odniesienia służące ograniczeniu obecności akryloamidu w żywności, „Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej” 2017, L304, 24–44.
Sarion C., Codină G.G., Dabija A., Acrylamide in Bakery Products: A Review on Health Risks, Legal Regulations and Strategies to Reduce Its Formation, „International Journal of Environmental Research and Public Health” 2021, 18(8), epub.
Semla M. et al., Acrylamide: a Common Food Toxin Related to Physiological Functions and Health, „Physiological Research” 2017, 66(2), 205–217.
Xu F., Oruna-Concha M.-J., Elmore J.S., The use of asparaginase to reduce acrylamide levels in cooked food, „Food Chemistry” 2016, 210, 163–171.
Zając J. et al., Dietary acrylamide exposure in chosen population of South Poland, „Annals of Agricultural and Environmental Medicine” 2013, 20(2), 351–355.
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego • 22.03.2026

Albedwawi A.S. et al., An overview of microbial mitigation strategies for acrylamide: Lactic acid bacteria, yeast, and cell-free extracts, „LWT” 2021, 143, epub. Benford D. et al., Scientific Opinion on acrylamide in food, „EFSA Journal” 2015, 13(6), epub. Bertazzi P.A. et al., Acrylamide, IARC Monographs on the Evaluation of the Carcinogenic Risk of Chemical to Humans. Volume 60. Some Industrial Chemicals, Lyon 1994, 389–433. Koszucka A. et al., Acrylamide in human diet, its metabolism, toxicity, inactivation and the associated European Union legal regulations in food industry, „Critical Reviews in Food Science and Nutrition” 2020, 60(10), 1677–1692. Krishnakumar T., Visvanathan R., Acrylamide in Food Products: A Review, „Journal of Food Processing & Technology” 2014, 5(7), epub. Ohm J., Simsek S., Mergoum M., Variation of protein MWD parameters and their associations with free asparagine concentration and quality characteristics in hard red spring wheat, „Journal of Cereal Science” 2018, 79, 154–159. Pedreschi F., Mariotti M.S., Granby K., Current issues in dietary acrylamide: formation, mitigation and risk assessment, „Journal of the Science of Food and Agriculture” 2014, 94(1), 9–20. Raffan S., Halford N.G., Acrylamide in food: Progress in and prospects for genetic and agronomic solutions, „Annals of Applied Biology” 2019, 175(3), 259–281. Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2158 z dnia 20 listopada 2017 r. ustanawiające środki łagodzące i poziomy odniesienia służące ograniczeniu obecności akryloamidu w żywności, „Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej” 2017, L304, 24–44. Sarion C., Codină G.G., Dabija A., Acrylamide in Bakery Products: A Review on Health Risks, Legal Regulations and Strategies to Reduce Its Formation, „International Journal of Environmental Research and Public Health” 2021, 18(8), epub. Semla M. et al., Acrylamide: a Common Food Toxin Related to Physiological Functions and Health, „Physiological Research” 2017, 66(2), 205–217. Xu F., Oruna-Concha M.-J., Elmore J.S., The use of asparaginase to reduce acrylamide levels in cooked food, „Food Chemistry” 2016, 210, 163–171. Zając J. et al., Dietary acrylamide exposure in chosen population of South Poland, „Annals of Agricultural and Environmental Medicine” 2013, 20(2), 351–355.

Ekspert Diets Premium

Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.

USDA FoodData Central EFSA PubMed Clinical Guidelines
Loading
Polecane artykuły z tej kategorii

Powiązane artykuły

Odkryj podobne publikacje i porady ekspertów.

Picie drożdży – właściwości odżywcze, efekty na włosy i cerę, skutki uboczne oraz bezpieczne przygotowanie
Produkty
Picie drożdży – właściwości odżywcze, efekty na włosy i cerę, skutki uboczne oraz bezpieczne przygotowanie
⏱ 4 min czytania 📚 Produkty
#Fermentacja #Przemysłowy
Witaminy dla włosów i paznokci, czyli jak osiągnąć ich piękno i siłę
Procesy Metaboliczne
Witaminy dla włosów i paznokci, czyli jak osiągnąć ich piękno i siłę
⏱ 3 min czytania
#Procesy Metaboliczne #Suplementy Diety
Czerwona fasola szparagowa *Phaseolus vulgaris*
Gotowanie
Czerwona fasola szparagowa *Phaseolus vulgaris*
⏱ 3 min czytania
#Gotowanie #Fasola
Żywienie biblijne - zasady, produkty, korzyści oraz potencjalne działania niepożądane
Dolegliwości I Zdrowie
Żywienie biblijne - zasady, produkty, korzyści oraz potencjalne działania niepożądane
⏱ 5 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Mięso Jagnięcine #Jagnięcina
L-karnityna: kompletna wiedza w jednym miejscu!
Czerwone Mięso
L-karnityna: kompletna wiedza w jednym miejscu!
⏱ 3 min czytania
#Czerwone Mięso #L-Karnityna
Skrobia odporna - cechy charakterystyczne, odmiany, źródła
Skrobia Oporna
Skrobia odporna - cechy charakterystyczne, odmiany, źródła
⏱ 4 min czytania
#Skrobia Oporna #Błonnik Nierozpuszczalny
Skrobia z tapioki – charakterystyka, funkcja w planie żywieniowym osób z dolegliwościami pokarmowymi i przepisy
Skrobia Ziemniaczana
Skrobia z tapioki – charakterystyka, funkcja w planie żywieniowym osób z dolegliwościami pokarmowymi i przepisy
⏱ 5 min czytania
#Skrobia Ziemniaczana #Tapioka
Nasiona fasoli
Nasiona
Nasiona fasoli
⏱ 3 min czytania
#Nasiona #Strączki
Odkryj swoją wewnętrzną siłę: strategie skutecznej transformacji osobistej poprzez dialog ze swoim podświadomym "słoniem"
Psychologia Zachowań
Odkryj swoją wewnętrzną siłę: strategie skutecznej transformacji osobistej poprzez dialog ze swoim podświadomym "słoniem"
⏱ 11 min czytania
#Psychologia Zachowań #Siła
"Cukry redukujące" - cechy i pochodzenie
Polisacharydy
"Cukry redukujące" - cechy i pochodzenie
⏱ 4 min czytania
#Polisacharydy #Węglowodany
Skrobia zmodyfikowana i jej potencjalne szkodliwość – analizujemy produkty, w których się ukrywa
Skrobia Modyfikowana
Skrobia zmodyfikowana i jej potencjalne szkodliwość – analizujemy produkty, w których się ukrywa
⏱ 3 min czytania
#Skrobia Modyfikowana #Siła
Węglowodany.. Klasyfikacja, znaczenie w odżywianiu i wpływ na poziomy indeksu glikemicznego
Węglowodany
Węglowodany.. Klasyfikacja, znaczenie w odżywianiu i wpływ na poziomy indeksu glikemicznego
⏱ 4 min czytania 📚 Węglowodany
#Skrobia #Żywienie
Dieta dr. McDougalla – kluczowe założenia diety opierającej się na węglowodanach złożonych
Korzyści Zdrowotne
Dieta dr. McDougalla – kluczowe założenia diety opierającej się na węglowodanach złożonych
⏱ 4 min czytania
#Korzyści Zdrowotne #Żywienie
Mąka kukurydziana – charakterystyka, zastosowanie kulinarne oraz porównanie ze skrobią kukurydzianą
Nauka O Żywności
Mąka kukurydziana – charakterystyka, zastosowanie kulinarne oraz porównanie ze skrobią kukurydzianą
⏱ 5 min czytania 📚 Nauka O żywności
#Skrob Kukurydziany #Funkcjonalny
Lecznicze zastosowanie skrobi ziemniaczanej – korzyści dla skóry, włosów oraz układu trawiennego
Żywność Funkcjonalna
Lecznicze zastosowanie skrobi ziemniaczanej – korzyści dla skóry, włosów oraz układu trawiennego
⏱ 5 min czytania 📚 Żywność Funkcjonalna
#Skrobia Ziemniaczana #Bulwy
Mąka tapiokowa (skrobia z manioku) – właściwości, indeks glikemiczny i przepisy kulinarne
Nauka O Żywności
Mąka tapiokowa (skrobia z manioku) – właściwości, indeks glikemiczny i przepisy kulinarne
⏱ 4 min czytania 📚 Nauka O żywności
#Wszechstronny Składnik #Tapioka
Zastępniki jajek w wegetariańskich przepisach cukierniczych
Wegetariańskie Alternatywy Wypieków
Zastępniki jajek w wegetariańskich przepisach cukierniczych
⏱ 3 min czytania
#Wegetariańskie Alternatywy Wypieków #Produkty Uboczne Zwierzęce
Metody obróbki cieplnej – wybór optymalnej metody
Wartość Odżywcza
Metody obróbki cieplnej – wybór optymalnej metody
⏱ 10 min czytania
#Wartość Odżywcza #Piekarnictwo
Obecność akrylamidu w produktach spożywczych i jego wpływ na zdrowie
Piekarnictwo
Obecność akrylamidu w produktach spożywczych i jego wpływ na zdrowie
⏱ 3 min czytania
#Piekarnictwo #Akrylamid W Żywności
Kultury drożdży do piekarnictwa
Żywienie
Kultury drożdży do piekarnictwa
⏱ 3 min czytania 📚 Żywienie
#Witaminy I Minerały #Zdrowe
Drożdże piekarnicze – skład, witaminy, właściwości, skutki uboczne
Ciasto Drożdżowe
Drożdże piekarnicze – skład, witaminy, właściwości, skutki uboczne
⏱ 5 min czytania 📚 Ciasto Drożdżowe
#Suplementy Diety #Piekarnictwo
Oczyszczony wodorowęglan sodu - właściwości, użycie domowe i medyczne
Sprzątanie
Oczyszczony wodorowęglan sodu - właściwości, użycie domowe i medyczne
⏱ 5 min czytania
#Sprzątanie #Domowe
Bakłażan – wartości odżywcze, przepisy. Jak przygotować bakłażana?
Wartość Odżywcza
Bakłażan – wartości odżywcze, przepisy. Jak przygotować bakłażana?
⏱ 5 min czytania
#Wartość Odżywcza #Piekarnictwo
Warzywa gotowane na parze - garnki do gotowania na parze... Jakie warzywa gotować na parze?
Warzywa
Warzywa gotowane na parze - garnki do gotowania na parze... Jakie warzywa gotować na parze?
⏱ 5 min czytania 📚 Warzywa
#Gotowane #Warzywo
Otręby owsiane oraz produkty pochodne z obróbki ziaren owsa – wartości odżywcze, beta-glukany i zastosowanie
Produkty
Otręby owsiane oraz produkty pochodne z obróbki ziaren owsa – wartości odżywcze, beta-glukany i zastosowanie
⏱ 3 min czytania 📚 Produkty
#Substancje Bioaktywne #Minerały Niezbędne
Czerstwe pieczywo – przyczyny czerstwienia, metody zapobiegania i sposoby na jego wykorzystanie
Źródło Energii
Czerstwe pieczywo – przyczyny czerstwienia, metody zapobiegania i sposoby na jego wykorzystanie
⏱ 5 min czytania
#Źródło Energii #Marnotrawstwo Żywności
Czy ziemniaki są tak naprawdę bogate w kalorie? Dowiedzmy się, ile kalorii zawierają.
Tradycyjne Potrawy
Czy ziemniaki są tak naprawdę bogate w kalorie? Dowiedzmy się, ile kalorii zawierają.
⏱ 6 min czytania
#Tradycyjne Potrawy #Tradycyjne
Mąka pszenna i żytnia – klasyfikacja typów, popiół, właściwości odżywcze i zastosowanie w piekarnictwie
Nauka O Żywności
Mąka pszenna i żytnia – klasyfikacja typów, popiół, właściwości odżywcze i zastosowanie w piekarnictwie
⏱ 3 min czytania 📚 Nauka O żywności
#Mąka Pszenna #Kasza Kukurydziana
Mąki bezglutenowe – rodzaje, profil odżywczy, właściwości technologiczne i zastosowanie w diecie bezglutenowej
Nauka O Żywności
Mąki bezglutenowe – rodzaje, profil odżywczy, właściwości technologiczne i zastosowanie w diecie bezglutenowej
⏱ 4 min czytania 📚 Nauka O żywności
#Przetwórstwo Żywności #Celiakia
Optymalny wybór olejów kulinarnych: które nadają się do smażenia, duszenia i pieczenia – analiza punktu dymienia oraz zastosowań
Korzyści Zdrowotne
Optymalny wybór olejów kulinarnych: które nadają się do smażenia, duszenia i pieczenia – analiza punktu dymienia oraz zastosowań
⏱ 4 min czytania
#Korzyści Zdrowotne #Temperatura Dymienia
Ekosystem Wszystkich Aplikacji

Dopasowane Narzędzia, Generatory i Kalkulatory Kliniczne

Wykorzystaj dedykowane aplikacje ekosystemu Diets Premium powiązane z tym tematem lub wylosuj kolejny zestaw narzędzi.

Wszystkie aplikacje

Udostępnij