Skip to main content
Dietoterapia 4 min czytania

Sprue - przyczyny, objawy, terapia i dieta

Sprue - przyczyny, objawy, terapia i dieta
1 zdjęcie
839
Odtwarzacz głosowy AI
0:00
0:00
Odsłuchaj treść artykułu na żywo
Spis treści 5
Sprue jest schorzeniem, które może ujawnić się w każdym wieku. Zmiany zachodzące w naszym organizmie prowadzą do różnorodnych objawów, których podłoże stanowi szkodliwy wpływ glutenu na nasz organizm. Jest ciekawe, jakie są przyczyny sprue i jak radzą sobie z nią osoby chore.
01 / 05

Celiakia

Celiakia, inaczej nazywana glutenozależną choroba trzewną (coeliac disease), stanowi najczęstszą chorobę gastroenterologiczną, występującą w populacji ogólnej w ok.. 1% [1]. Jest chorobą zapalną jelita cienkiego, autoimmunologiczną o podłożu genetycznym, której przyczyną jest nietolerancja glutenu.. Wspomniany gluten stanowi frakcję białek zbożowych: gliadyny zawartej w pszenicy, sekaliny w życie oraz hordeiny w jęczmieniu.. W wyniku toksycznego działania glutenu, u chorych dochodzi do zaniku nabłonka jelitowego, co znacząco utrudnia wchłanianie składników odżywczych, niezbędnych do prawidłowego wzrostu i funkcjonowania naszego organizmu.. Stan kosmków jelitowych określa się na podstawie badania mikroskopowego bioptatu, czyli fragmentu tkanki, pobranej z jelita cienkiego.. W przypadku tego badania ocenia się liczbę limfocytów śródnabłonkowych, stanowiących pierwszy, najbardziej czuły wskaźnik toksycznego działania glutenu oraz stan kosmków jelitowych.. Wyniki przedstawiane są w skali Marsha (od 0 do 3c), gdzie 0 stanowi brak zmian morfologicznych i prawidłową błonę śluzową jelita cienkiego, zaś 3a całkowity zanik kosmków i obfite nacieki limfocytów.. W diagnostyce wykorzystuje się przede wszystkim badania serologiczne gdzie oznaczamy autoprzeciwciała przeciwko endomysium mięśni gładkich (EmA) oraz transglutaminazie tkankowej (tTG) w klasie IgA.. Przeciwciała te mogą występować w postaci choroby latentnej, co stanowi ostrzeżenie o możliwości rozwinięcia się celiakii w przyszłości u osób z brakiem klinicznych objawów [2].
02 / 05

Przyczyny celiakii

Głównym czynnikiem wywołującym zmiany jelita cienkiego jest gluten.. W wyniku hydrolizy zostaje rozłożony do 33-aminokwasowych fragmentów, które następnie są transportowane do blaszki właściwej błony śluzowej jelita.. Prowadzi to do powstania stanu zapalnego, który z czasem niszczy kosmki jelitowe, co wtórnie zaburza proces trawienia i wchłaniania.. U osób predysponowanych genetycznie stwierdza się obecność alleli HLA DQ2 i/lub DQ8, które odgrywają rolę w procesie zapalnym, toczącym się na obszarze jelita cienkiego [3].
03 / 05

Objawy celiakii

Objawy kliniczne celiakii mogą ujawnić się w każdym wieku i charakteryzują się dużym zróżnicowaniem.. Najbardziej typowymi objawami, które możemy zaobserwować u dzieci, są biegunka, bóle brzucha, wzdęcia, objawy zespołu złego wchłaniania oraz utrata masy ciała.. Innymi objawami, rzadko kojarzonymi z celiakią, są stałe uczucie zmęczenia, depresja, osteoporoza lub niedokrwistość, której przyczynę może stanowić utrudnienie wchłaniania żelaza bądź utrata tego mikroelementu w wyniku krwawień z przewodu pokarmowego.. Wymienione objawy najczęściej stanowią powikłania nieleczonej celiakii u chorych, którzy świadomie lub nie, pomimo choroby, stosowali dietę zawierającą gluten.
04 / 05

Leczenie celiakii

W wyniku przeprowadzonej diagnostyki i stwierdzenia celiakii, chorzy bezwzględnie muszą stosować się do zasad diety bezglutenowej do końca życia.. Dieta powinna być wprowadzona dopiero po postawieniu diagnozy, konsultacji z lekarzem gastroenterologiem i przeprowadzeniu badań.. Wcześniejsza eliminacja glutenu z diety, może wiązać się z uniemożliwieniem postawienia prawidłowego rozpoznania [4].
05 / 05

Celiakia – dieta

Dieta bezglutenowa stanowi podstawę leczenia celiakii.. Jest to dieta eliminacyjna, w której dzienne spożycie glutenu nie przekracza 10 mg.. Z jadłospisu wykluczamy wszystkie produkty i przetwory pochodzące z pszenicy, żyta, jęczmienia, a także owsa, które pomimo naturalnego braku glutenu, może być nim zanieczyszczone [2].. Do diety należy wprowadzić zamienniki w postaci chleba i innych produktów wytworzonych na bazie naturalnie bezglutenowych surowców takich jak ryż, ziemniaki, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok.. Glutenu nie zawierają także soczewica, fasola, sago, sorgo, orzechy, mięso, owoce i warzywa.. Szczególną uwagę należy zwrócić na produkty gotowe, pakowane, w których składzie może znajdować się gluten użyty w czasie produkcji.. Dotyczy to przede wszystkim wędlin i konserw mięsnych, słodyczy, czy też gotowych dań z dodatkiem sosów.. Dobrze zbilansowana dieta bezglutenowa może być smaczna, przyjemna, a jednocześnie stanowić najlepsze lekarstwo u chorych z celiakią.. Ścisłe trzymanie się wymogów diety pozwala na wyeliminowanie objawów choroby przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej jakości życia i stanu zdrowia.
Plan Żywieniowy

Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?

Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.

Literatura:
Gawęcki J. Żywienie człowieka zdrowego i chorego. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
Peckenpaugh N. Podstawy żywienia i dietoterapia, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2011.
Payne A. Barker H. Dietetyka i żywienie kliniczne. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010.
Thor P. Podstawy patofizjologii człowieka, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne VESALIUS, Kraków 2009.
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego • 24.09.2026

Literatura: Gawęcki J. Żywienie człowieka zdrowego i chorego. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012. Peckenpaugh N. Podstawy żywienia i dietoterapia, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2011. Payne A. Barker H. Dietetyka i żywienie kliniczne. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010. Thor P. Podstawy patofizjologii człowieka, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne VESALIUS, Kraków 2009.

Ekspert Diets Premium

Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.

USDA FoodData Central EFSA PubMed Clinical Guidelines
Loading
Polecane artykuły z tej kategorii

Powiązane artykuły

Odkryj podobne publikacje i porady ekspertów.

Wprowadzanie glutenu do diety dziecka – nowoczesne wytyczne
Żywienie

Wprowadzanie glutenu do diety dziecka – nowoczesne wytyczne

⏱ 3 min czytania
#Żywienie #Gluten
Dieta – strategie odchudzania, terapeutyczne, eliminacyjne i prozdrowotne
Strategie Odchudzania

Dieta – strategie odchudzania, terapeutyczne, eliminacyjne i prozdrowotne

⏱ 11 min czytania
#Strategie Odchudzania #Suplementy Diety
Eksperci od żywienia na temat wprowadzania glutenu do diety malucha
Celiakia

Eksperci od żywienia na temat wprowadzania glutenu do diety malucha

⏱ 1 min czytania
#Celiakia #Żywienie
Dieta pozbawiona mleka - strategia i przepisy kulinarne
Dolegliwości I Zdrowie

Dieta pozbawiona mleka - strategia i przepisy kulinarne

⏱ 6 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Nietolerancja Laktozy #Dieta Bezmleczna
Shirataki (makaron konjac) – analiza składników, rola w odchudzaniu, potencjalne skutki niepożądane i zastosowanie
Nauka O Żywności

Shirataki (makaron konjac) – analiza składników, rola w odchudzaniu, potencjalne skutki niepożądane i zastosowanie

⏱ 6 min czytania 📚 Nauka O żywności
#Zarządzanie Wagą #Wartość Odżywcza
Niewłaściwa reakcja układu immunologicznego na gluten – objawy i rokowania. Choroba trzewna i niewłaściwa reakcja układu immunologicznego na gluten
Konsekwencje Zdrowotne

Niewłaściwa reakcja układu immunologicznego na gluten – objawy i rokowania. Choroba trzewna i niewłaściwa reakcja układu immunologicznego na gluten

⏱ 4 min czytania
#Konsekwencje Zdrowotne #Gluten
Choroba genetyczna zwana celiakią, która uniemożliwia spożywanie glutenu... Jakie są zasady dietetyczne dla osób z celiakią?
Dietoterapia

Choroba genetyczna zwana celiakią, która uniemożliwia spożywanie glutenu... Jakie są zasady dietetyczne dla osób z celiakią?

⏱ 2 min czytania 📚 Dietoterapia
#Owies #Dieta Bezglutenowa
Kasza jęczmienna pęczak
Kobieta I Ciąża

Kasza jęczmienna pęczak

⏱ 2 min czytania 📚 Kobieta I Ciąża
#Gluten #Cynk
Mąka kukurydziana – charakterystyka, zastosowanie kulinarne oraz porównanie ze skrobią kukurydzianą
Nauka O Żywności

Mąka kukurydziana – charakterystyka, zastosowanie kulinarne oraz porównanie ze skrobią kukurydzianą

⏱ 5 min czytania 📚 Nauka O żywności
#Skrob Kukurydziany #Funkcjonalny
Dietetyk to nie tylko specjalista od odchudzania. Kiedy i do kogo się udać?
Odchudzanie

Dietetyk to nie tylko specjalista od odchudzania. Kiedy i do kogo się udać?

⏱ 5 min czytania
#Odchudzanie #Dietetyka
Gęsta pasta kokosowa o kremowej konsystencji
Produkty

Gęsta pasta kokosowa o kremowej konsystencji

⏱ 2 min czytania 📚 Produkty
#Nietolerancja Laktozy #Wybory Żywieniowe
Celiakia i nietolerancja glutenu a osteoporoza u kobiet – mechanizmy, diagnostyka i profilaktyka
Zdrowe Kości

Celiakia i nietolerancja glutenu a osteoporoza u kobiet – mechanizmy, diagnostyka i profilaktyka

⏱ 1 min czytania 📚 Zdrowe Kości
#Gluten #Osteoporoza
Jak rozpoznać celiakię? Objawy skórne, neurologiczne i inne – jakie badania wykonać, aby potwierdzić chorobę trzewną?
Składniki Odżywcze Niezbędne

Jak rozpoznać celiakię? Objawy skórne, neurologiczne i inne – jakie badania wykonać, aby potwierdzić chorobę trzewną?

⏱ 3 min czytania
#Składniki Odżywcze Niezbędne #Celiakia
Najnowsze odkrycia naukowe na temat wpływu glutenu na zdrowie człowieka: analiza aktualnych badań i ich implikacji klinicznych
Choroby Autoimmunologiczne

Najnowsze odkrycia naukowe na temat wpływu glutenu na zdrowie człowieka: analiza aktualnych badań i ich implikacji klinicznych

⏱ 1 min czytania
#Choroby Autoimmunologiczne #Metaboliczne
Choroba Hashimoto – wpływ witaminy D i glutenu. Jak się odżywiać w przypadku choroby Hashimoto?
Choroba Hashimoto

Choroba Hashimoto – wpływ witaminy D i glutenu. Jak się odżywiać w przypadku choroby Hashimoto?

⏱ 3 min czytania
#Choroba Hashimoto #Witamina B9
Gluten – co to tak naprawdę jest, w jakich produktach występuje i czy rzeczywiście jest szkodliwe?
Gluten

Gluten – co to tak naprawdę jest, w jakich produktach występuje i czy rzeczywiście jest szkodliwe?

⏱ 3 min czytania
#Gluten
Dieta BBB w autyzmie – dlaczego wyklucza się gluten, kazeinę i proste cukry
Produkty

Dieta BBB w autyzmie – dlaczego wyklucza się gluten, kazeinę i proste cukry

⏱ 4 min czytania 📚 Produkty
#Kazeina #Gluten
Orkisz w płatkach – charakterystyka odżywcza, zastosowanie kulinarne i kwestia glutenu
Płatki Z Pszenicy Speltowej

Orkisz w płatkach – charakterystyka odżywcza, zastosowanie kulinarne i kwestia glutenu

⏱ 6 min czytania
#Płatki Z Pszenicy Speltowej #Złożone Węglowodany
Choroba zwana celiakią
Żywienie

Choroba zwana celiakią

⏱ 7 min czytania
#Żywienie #Celiakia
Nietolerancja glutenu u dzieci - objawy, badania, przyczyny - Kiedy dziecko powinno być wprowadzone do diety zawierającej gluten?
Pediatria

Nietolerancja glutenu u dzieci - objawy, badania, przyczyny - Kiedy dziecko powinno być wprowadzone do diety zawierającej gluten?

⏱ 3 min czytania 📚 Pediatria
#Żywienie #Gluten
Nietolerancja na gluten u dzieci -- objawy, dieta -- jak rozpoznać nietolerancję na gluten u dzieci?
Nadwrażliwość Na Gluten

Nietolerancja na gluten u dzieci -- objawy, dieta -- jak rozpoznać nietolerancję na gluten u dzieci?

⏱ 7 min czytania
#Nadwrażliwość Na Gluten #Wchłanianie Białka
Płatki jaglane – charakterystyka, składniki odżywcze oraz możliwości wykorzystania w diecie i kosmetyce
Skład Odżywczy

Płatki jaglane – charakterystyka, składniki odżywcze oraz możliwości wykorzystania w diecie i kosmetyce

⏱ 3 min czytania
#Skład Odżywczy #Nadwrażliwość Na Gluten
Zaburzenia zależne od glutenu: celiakia, nieceliakalna nadwrażliwość na pszenicę (NCGS) i alergia na pszenicę – diagnostyka i dieta
Objawy Żołądkowo-Jelitowe

Zaburzenia zależne od glutenu: celiakia, nieceliakalna nadwrażliwość na pszenicę (NCGS) i alergia na pszenicę – diagnostyka i dieta

⏱ 3 min czytania
#Objawy Żołądkowo-jelitowe #Zalecenia Żywieniowe
Choroby wywołane przez gluten - rodzaje i diagnoza
Immunologia

Choroby wywołane przez gluten - rodzaje i diagnoza

⏱ 7 min czytania 📚 Immunologia
#Pszenica #Bezglutenowy
Dieta pozbawiona pszenicy - konsekwencje, pomysły na posiłki... Czy rzeczywiście jest to identyczne z tym, co spożywamy w diecie bez pszenicy?
Dolegliwości I Zdrowie

Dieta pozbawiona pszenicy - konsekwencje, pomysły na posiłki... Czy rzeczywiście jest to identyczne z tym, co spożywamy w diecie bez pszenicy?

⏱ 7 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Dieta Bezglutenowa #Dieta Eliminacyjna
Dieta pozbawiona glutenu - zasady, wskazania i ograniczenia, plan żywieniowy na tydzień, przepisy kulinarne
Produkty

Dieta pozbawiona glutenu - zasady, wskazania i ograniczenia, plan żywieniowy na tydzień, przepisy kulinarne

⏱ 9 min czytania 📚 Produkty
#Dieta Bezglutenowa #Diety Bezglutenowe
Dieta pozbawiona glutenu w leczeniu schorzeń tarczycy – Hashimoto i niedobór hormonalny
Produkty

Dieta pozbawiona glutenu w leczeniu schorzeń tarczycy – Hashimoto i niedobór hormonalny

⏱ 4 min czytania 📚 Produkty
#Zaburzenia Tarczycy #Choroba Hashimoto
Dieta bezglutenowa dla dzieci - propozycje posiłków
Produkty

Dieta bezglutenowa dla dzieci - propozycje posiłków

⏱ 4 min czytania 📚 Produkty
#Dieta Bezglutenowa #Diety Bezglutenowe
Czy zmiana diety może naprawdę pomóc w zmniejszeniu nasilenia bólów migrenowych?
Dolegliwości I Zdrowie

Czy zmiana diety może naprawdę pomóc w zmniejszeniu nasilenia bólów migrenowych?

⏱ 7 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Zmiany Żywieniowe #Zdrowa Dieta
Zwalczanie migreny poprzez właściwe odżywianie... Żywieniowe czynniki ryzyka migreny
Dietoterapia

Zwalczanie migreny poprzez właściwe odżywianie... Żywieniowe czynniki ryzyka migreny

⏱ 5 min czytania 📚 Dietoterapia
#Żywienie
Dla ćwiczących

Najnowsze diety

Odkryj inne plany żywieniowe o podobnych celach i składnikach.

Udostępnij