Skip to main content

Dieta wspierająca dobre odpoczywanie

Dieta wspierająca dobre odpoczywanie
1 zdjęcie
2582

Odtwarzacz głosowy

AI
0:00
0:00
Odsłuchaj treść artykułu na żywo
Spis treści 7
Materiał PRO PRO

Ten artykuł jest profesjonalnym materiałem merytorycznym (PRO) udostępnionym w całości.

Odpoczynek pełni kluczową rolę w rekonwalescencji osób fizycznie aktywnych. Umiar w aktywności fizycznej prowadzi do poprawy jakości snu, jednak nadmiar treningów może prowadzić do zaburzeń snu. Brak odpowiedniej ilości snu może mieć znaczący wpływ na osiągnięcia sportowe, zwłaszcza podczas treningów wytrzymałościowych. Zaburzenia snu mogą mieć wpływ na pamięć, funkcje poznawcze, poziom odczuwania bólu, odporność oraz prowadzić do wystąpienia stanów zapalnych.
01 / 07

Fizjologiczne uwarunkowania snu

Sen to stan aktywności, który pojawia się cyklicznie i spontanicznie, a podczas którego dochodzi do przerwania percepcji sygnałów zewnętrznych i wykonywania aktywności. Jest to zachowanie, w trakcie którego oddzielamy się od otoczenia. Stanowi ono naturalną potrzebę człowieka, zajmując około 1/3 jego życia. Obecnie standardowo spać śpi się tylko 6–6,5 godziny dziennie w ciągu tygodnia. Ograniczenie snu do 6 godzin przez 4 dni wpływa na funkcje poznawcze, wydajność, nastroju, metabolizm glukozy, regulację odczuwania głodu i funkcje odpornościowe. Zaleca się, że dorośli powinni spać 7–9 godzin, a nastolatkowie 8,5–9,5 godziny. Z fizjologicznego punktu widzenia sen można podzielić na dwie fazy: REM i NREM. Faza REM wiąże się z występowaniem marzeń sennych, faza NREM to głęboki sen, w trakcie którego mózg odpoczywa. Standardowy sen nocny składa się z cyklicznych zmian faz NREM i REM, które powtarzają się 4–5 razy w ciągu nocy co około 90 minut. Po każdym cyklu sen zwykle staje się lżejszy i dochodzi do krótkotrwałych wybudzeń. W kolejnych cyklach skraca się faza NREM, a wydłuża faza REM. Przespanie pierwszych trzech cykli zapewnia ponad 90% zapotrzebowania na głęboki sen. Warto zauważyć, że cykliczne zmiany faz snu zależą od wzajemnego oddziaływania serotoninergicznych i noradrenergicznych neuronów, nazywanych REM-off (nieaktywnych w fazie REM) oraz cholinergicznych REM-on (aktywnych w fazie REM). Oprócz wymienionych neurotransmiterów możemy wyróżnić kilka innych związanych z cyklem snu, takich jak 5-HT, kwas gamma-aminomasłowy (GABA), oreksyna, melatonina, galanina, noradrenalina i histamina. Niektóre interwencje żywieniowe mogą wpływać na funkcjonowanie wymienionych neurotransmiterów i tym samym na jakość snu.
02 / 07

Wpływ składników odżywczych na jakość snu

Składniki odżywcze mogą mieć wpływ na przebieg syntezy oraz funkcje niektórych neuroprzekaźników, w tym 5-HT (receptory serotoninowe). Zdjęcie nr 1 przedstawia efekt spożywania składników odżywczych na układ nerwowy poprzez produkcję 5-HT oraz melatoniny. Synteza 5-HT jest zależna od dostępności prekursora aminokwasu L-tryptofanu (Trp) w mózgu. Trp jest transportowany przez barierę krew-mózg, która jest także wykorzystywana przez inne, w tym duże obojętne aminokwasy krążące w obiegu krwi (LNAA). Dlatego stosunek Trp do LNAA we krwi jest kluczowy dla transportu Trp do mózgu. Spożycie większej ilości LNAA hamuje wchłanianie tryptofanu. Spożycie węglowodanów zwiększa natomiast transport Trp do mózgu poprzez stymulację insuliny, a krążące aminokwasy LNAA są pobierane przez mięśnie szkieletowe, co powoduje wzrost wolnego Trp-co wpływa z kolei na poprawę jakości snu. Źródło: Halson S. L., Sleep in Elite Athletes and Nutritional Interventions to Enhance Sleep, "Sports Medicine" 2014, 44, 13–23.
03 / 07

Ilość węglowodanów w diecie przed snem

Badanie przeprowadzone przez J. M. Portera i J. A. Horne'a zajmowało się analizą ilości węglowodanów spożytych 45 minut przed snem. Osiągnięto to przez podawanie uczestnikom dużych dawek węglowodanów (130 g), mniejszych dawek (47 g) lub całkowite pominięcie węglowodanów w posiłku. Badanie pokazało, że posiłek o wysokiej zawartości węglowodanów przyczynił się do wydłużenia fazy REM, skrócenia lekkiego snu i zmniejszenia objawów bezsenności. Produkty o wysokim indeksie glikemicznym, takie jak biały ryż, makaron, ryżowe wafle i chleb, mogą poprawić jakość snu, jeśli zostaną spożyte wieczorem. Należy jednak pamiętać, że takie posiłki powinny być spożyte nie później niż godzinę przed snem.
04 / 07

Tryptofan

Dodatek tryptofanu w ilości 1 g może wesprzeć ulepszenie czasu zapadania w sen oraz jego ocenianej subiektywnie jakości. Podczas planowania posiłków warto skupić uwagę na wybranych produktach o wysokiej zawartości tryptofanu, takich jak jaja kurze, dorsz, podroby, soja, pestki dyni, ser mozzarella, łosoś, mleko, izolat białka sojowego, drób.
05 / 07

Melatonina i jej sole, zawierające lub nie zawierają dodanej cukru lub innego środka słodzącego

Biologiczna funkcja melatoniny była przedmiotem szeroko zakrojonych badań – udowodniono jej terapeutyczne działanie i zalety zdrowotne. Może regulować cykl dobowy, łagodzić objawy zespołu jet lag, przeciwdziałać bezsenności oraz wpływać na szereg funkcji organizmu, m.in. wykazuje właściwości przeciwstarzeniowe i przeciwzapalne. Melatonina występuje w wielu produktach spożywczych, jednak jej ilość znacząco się różni. Zależy ona od środowiska i warunków hodowli, temperatury oraz czasu przebywania na słońcu. W produktach pochodzenia zwierzęcego najwyższe stężenia melatoniny stwierdza się w jajach i rybach. Melatonina występuje także w mleku matki i mleku innych ssaków. Można ją także znaleźć w owocach, takich jak wiśnie, winogrona i truskawki. W jednym z badań zaobserwowano wzrost stężenia egzogennej melatoniny po spożyciu soku z wiśni, a po dwutygodniowym spożyciu wykazano poprawę w zakresie objawów bezsenności w porównaniu z placebo. Podanie soku skutkowało również poprawą jakości snu i wydłużeniem jego czasu. Uważa się, że sok z wiśni ze względu na swoje działanie antyoksydacyjne może wpływać na cykl snu poprzez oddziaływanie na cytokiny związane z niską jakością snu.
06 / 07

Zieleń królewska

Zieleń królewska jest rośliną, która łączy się z receptorami GABA typu A i potencjalnie wywołuje efekt uspokajający poprzez zmniejszenie pobudzenia układu nerwowego. Recenzja badań dotycząca skuteczności zieleni królewskiej wykazała subiektywną poprawę jakości snu. Jednak uzupełnianie tego składnika może prowadzić do niepożądanych działań niepożądanych, takich jak zawroty głowy, senność, reakcje alergiczne. Ponadto GABA może mieć wpływ na wydzielanie hormonu wzrostu. Należy zauważyć, że zieleń królewska często występuje w suplementach wspomagających sen i relaksację. GABA jest również obecna w produktach spożywczych, takich jak produkty fermentowane, kefir, kapusta kwaszona i ogórki kwaszone.
07 / 07

Praktyczne wskazówki dla osób fizycznie aktywnych

Osoby, które prowadzą aktywny tryb życia, powinny skupić się na utrzymaniu odpowiedniej higieny snu, aby zwiększyć jego jakość i czas trwania. Należy zapewnić regularność snu, przewidzieć odpowiednią ilość czasu na sen, unikać nadmiernie krótkiego lub długiego snu, spać w temperaturze około 18°C, ubrać się w odpowiednie ubranie, unikać korzystania z telefonu, telewizora i komputera przez 30 minut przed snem. Różne praktyki żywieniowe mogą mieć wpływ na jakość snu. Najważniejsze jest utrzymanie równowagi w diecie i unikanie diet niskowęglowodanowych, które mogą skrócić czas snu. Zbyt duża ilość tłuszczu w diecie może mieć negatywny wpływ na ogólną jakość snu i czas jego trwania. Niedostateczne dostarczanie energii może również zakłócić jakość snu. Dodanie posiłków bogatych w tryptofan (1 g) do diety może poprawić jakość snu i przedłużyć jego czas - można to osiągnąć dzięki spożyciu około 300 g indyka lub około 200 g nasion dyni. Dodanie suplementów zawierających walerianę może mieć dodatni wpływ, ale należy wybierać wyłącznie produkty wysokiej jakości, pochodzące ze sprawdzonych źródeł. Sportowcy, zwłaszcza zawodowi sportowcy, powinni być świadomi potencjalnego ryzyka związanego z zanieczyszczeniem suplementów niskiej jakości. Dodatkowo wprowadzenie ewentualnej terapii farmakologicznej powinno być skonsultowane z lekarzem specjalistą.
Plan Żywieniowy

Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?

Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.

Halson S.L., Sleep in Elite Athletes and Nutritional Interventions to Enhance Sleep, „Sports Medicine” 2014, 44, 13–23.
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego • 23.03.2026

Halson S.L., Sleep in Elite Athletes and Nutritional Interventions to Enhance Sleep, „Sports Medicine” 2014, 44, 13–23.

Ekspert Diets Premium

Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.

USDA FoodData Central EFSA PubMed Clinical Guidelines
Loading
Polecane artykuły z tej kategorii

Powiązane artykuły

Odkryj podobne publikacje i porady ekspertów.

Dieta kulturysty, czyli sztuka żywienia dla sportowców sylwetkowych
Dietetyka
Dieta kulturysty, czyli sztuka żywienia dla sportowców sylwetkowych
⏱ 7 min czytania 📚 Dietetyka
Jak radzić sobie z zaparciami dzięki diecie bogatej w błonnik
Dietetyka
Jak radzić sobie z zaparciami dzięki diecie bogatej w błonnik
⏱ 3 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta podczas długotrwałej choroby refluksowej
Morskie
Dieta podczas długotrwałej choroby refluksowej
⏱ 7 min czytania 📚 Morskie
Dieta przeciwdziałająca powstawaniu nowotworów
Morskie
Dieta przeciwdziałająca powstawaniu nowotworów
⏱ 8 min czytania 📚 Morskie
Wszystko na temat diety na masę mięśniową!
Dietetyka
Wszystko na temat diety na masę mięśniową!
⏱ 7 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta i trądzik – aktualny przegląd literatury
Dietetyka
Dieta i trądzik – aktualny przegląd literatury
⏱ 8 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta przeciw starzeniu się - klucz do wiecznej młodości
Dietetyka
Dieta przeciw starzeniu się - klucz do wiecznej młodości
⏱ 8 min czytania 📚 Dietetyka
Zostań w dobrej formie zimą! Co warto dodać do diety
Dietetyka
Zostań w dobrej formie zimą! Co warto dodać do diety
⏱ 5 min czytania 📚 Dietetyka
Sprytny posiłek – 5 mitów
Dietetyka
Sprytny posiłek – 5 mitów
⏱ 5 min czytania 📚 Dietetyka
Roślinne odżywianie w ciąży
Dietetyka
Roślinne odżywianie w ciąży
⏱ 9 min czytania 📚 Dietetyka
#Ciąża
Co to jest punkt najwyższej satysfakcji i jak wpływa na nasze wybory żywieniowe?
Dietetyka
Co to jest punkt najwyższej satysfakcji i jak wpływa na nasze wybory żywieniowe?
⏱ 5 min czytania 📚 Dietetyka
Depresja i dieta bezmięsna – podstawowe informacje
Dietetyka
Depresja i dieta bezmięsna – podstawowe informacje
⏱ 10 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta DASH i dieta śródziemnomorska - podstawowe zasady i różnice w stylach żywienia mających wpływ na zdrowie
Morskie
Dieta DASH i dieta śródziemnomorska - podstawowe zasady i różnice w stylach żywienia mających wpływ na zdrowie
⏱ 6 min czytania 📚 Morskie
Odżywianie młodego sportowca
Dieta
Odżywianie młodego sportowca
⏱ 7 min czytania 📚 Dieta
#Żywienie #Zbilansowana Dieta
Plan żywieniowy South Beach - zasady, etapy, skutki, recenzje, przeciwwskazania, lista produktów
Morskie
Plan żywieniowy South Beach - zasady, etapy, skutki, recenzje, przeciwwskazania, lista produktów
⏱ 14 min czytania 📚 Morskie
Ważność równowagi żywieniowej w ramach zdrowego trybu życia
Żywienie
Ważność równowagi żywieniowej w ramach zdrowego trybu życia
⏱ 5 min czytania 📚 Żywienie
#Zdrowy Styl Życia #Zbilansowane Odżywianie
Kontrola dietetyczna sportowców i wpływ indeksu glikemicznego na efektywność tlenową
Odżywka Sportowa
Kontrola dietetyczna sportowców i wpływ indeksu glikemicznego na efektywność tlenową
⏱ 5 min czytania 📚 Odżywka Sportowa
#Indeks Glikemiczny #Zarządzanie Żywieniowe
Dieta tancerki baletu – podstawowe informacje, efekty, plan posiłków, opinie
Dietetyka
Dieta tancerki baletu – podstawowe informacje, efekty, plan posiłków, opinie
⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Pragniesz prowadzić zdrowy tryb żywienia, ale nie masz wystarczająco czasu? Porady dla zajętych osób
Dietetyka
Pragniesz prowadzić zdrowy tryb żywienia, ale nie masz wystarczająco czasu? Porady dla zajętych osób
⏱ 3 min czytania 📚 Dietetyka
Chleb - kryteria wyboru i przepis na własnoręcznie przygotowane pieczywo
Dietetyka
Chleb - kryteria wyboru i przepis na własnoręcznie przygotowane pieczywo
⏱ 3 min czytania 📚 Dietetyka
Czy produkty z narządów wewnętrznych mogą być częścią zdrowej diety?
Dietetyka
Czy produkty z narządów wewnętrznych mogą być częścią zdrowej diety?
⏱ 8 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta bezglutenowa: czy warto ją stosować bez medycznych zaleceń?
Morskie
Dieta bezglutenowa: czy warto ją stosować bez medycznych zaleceń?
⏱ 8 min czytania 📚 Morskie
Czy naprawdę jest to dieta bezglutenowa – modna tendencja żywieniowa czy niezbędna konieczność?
Dietetyka
Czy naprawdę jest to dieta bezglutenowa – modna tendencja żywieniowa czy niezbędna konieczność?
⏱ 7 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta wspomagająca trawienie - rozwiązanie dietetyczne na problemy trawienne
Morskie
Dieta wspomagająca trawienie - rozwiązanie dietetyczne na problemy trawienne
⏱ 7 min czytania 📚 Morskie
Dieta niskiej zawartości fermentowalnych węglowodanów, cukrów krótkowiążących i polioli - znaczenie i ograniczenia stosowania
Morskie
Dieta niskiej zawartości fermentowalnych węglowodanów, cukrów krótkowiążących i polioli - znaczenie i ograniczenia stosowania
⏱ 5 min czytania 📚 Morskie
Dieta niskowęglowodanowa ograniczająca ich spożycie – moda czy rzeczywiste skutki?
Dietetyka
Dieta niskowęglowodanowa ograniczająca ich spożycie – moda czy rzeczywiste skutki?
⏱ 7 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta matki w czasie karmienia piersią - fakty i mity
Dietetyka
Dieta matki w czasie karmienia piersią - fakty i mity
⏱ 7 min czytania 📚 Dietetyka
#Karmienie Piersią
Dieta niskohistaminowa - zasady wdrażania i osoby dotknięte
Dietetyka
Dieta niskohistaminowa - zasady wdrażania i osoby dotknięte
⏱ 8 min czytania 📚 Dietetyka
Czy ta metoda żywienia jest naprawdę dieta planety, czy jedynie sposobem na ratowanie środowiska?
Dietetyka
Czy ta metoda żywienia jest naprawdę dieta planety, czy jedynie sposobem na ratowanie środowiska?
⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta planety ziemskiej a dieta wegetariańska - porównanie
Dietetyka
Dieta planety ziemskiej a dieta wegetariańska - porównanie
⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka

Udostępnij