Skip to main content
PRO Zdrowie Żywienie Dobrostan 6 min czytania

Cukrzyca - objawy, postępowanie, czynniki ryzyka

Cukrzyca - objawy, postępowanie, czynniki ryzyka
1 zdjęcie
663
Odtwarzacz głosowy AI
0:00
0:00
Odsłuchaj treść artykułu na żywo
Spis treści 5
Materiał PRO PRO

Ten artykuł jest profesjonalnym materiałem merytorycznym (PRO) udostępnionym w całości.

Co roku zwiększa się liczba przypadków cukrzycy – obecnie dotyka ona ponad 400 milionów osób na świecie, w tym ponad 2,5 miliona osób w Polsce. Od lat obserwuje się narastające trendy w tych danych, a eksperci oceniają, że rzeczywista liczba przypadków jest nawet wyższa – pozostają one jednak niezdiagnozowane. Wczesne wykrycie choroby jest bardzo istotne, ponieważ zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań i ciężkiego przebiegu cukrzycy. W celu umożliwienia tego, warto posiadać informacje na temat jej objawów i prawidłowej reakcji na ich wystąpienie.
01 / 05

Opis choroby cukrzycowej

Według klasyfikacji Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, cukrzyca jest to grupa schorzeń metabolicznych, które charakteryzują się hiperglikemią, czyli podwyższonym poziomem glukozy we krwi (według Autora). Ta sytuacja jest wynikiem niedoboru wydzielania i/lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia może powodować uszkodzenia, zaburzenia funkcjonowania i niewydolność różnych organów, takich jak oczy, nerki, nerwy, serce i naczynia krwionośne. Insulina jest hormonem odpowiedzialnym za regulację poziomu glukozy we krwi - jej obecność umożliwia komórkom wchłanianie glukozy i zmniejsza ilość krążącej glukozy w osoczu. Insulina jest produkowana w trzustce i jest uwalniana w odpowiedzi na wzrost poziomu glukozy we krwi, np. na skutek trawienia po spożyciu pokarmu. Specjalizacja medyczna zajmująca się problemem cukrzycy to diabetologia, a lekarze specjalizujący się w leczeniu cukrzycy to diabetolodzy, natomiast osoby chorujące na cukrzycę to diabetycy.
02 / 05

Rodzaje cukrzycy

Można rozróżnić kilka odmian cukrzycy, które różnią się między sobą powodami, przebiegiem schorzenia lub sposobem leczenia. Należą do nich: – cukrzyca typu pierwszego – choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje i niszczy komórki beta wysp trzustki odpowiedzialne za wytwarzanie insuliny, co prowadzi do jej bezwzględnego niedoboru; zazwyczaj diagnozowana jest wcześnie w życiu, w dzieciństwie, okresie dojrzewania lub u młodzieży (poniżej 30. roku życia); – cukrzyca typu drugiego – związana z postępującym niedoborem wydzielania insuliny przez komórki beta oraz z insulinoopornością, czyli zaburzeniem, w którym organizm nie reaguje prawidłowo na insulinę, co prowadzi do podwyższenia stężenia glukozy we krwi; stanowi 80–90% wszystkich przypadków cukrzycy i dotyka głównie osoby dorosłe, choć coraz częściej rozpoznawana jest także u dzieci i młodzieży; – cukrzyca ciążowa lub cukrzyca w ciąży – stanowi powikłanie ciąży, które ma znaczący wpływ na funkcjonowanie organizmu; kobiety ciężarne między 24. a 28. tygodniem ciąży są kierowane na doustny test tolerancji glukozy, który umożliwia rozpoznanie cukrzycy ciążowej; czasami dochodzi do sytuacji, w której cukrzyca innego typu jest rozpoznawana w ciąży po raz pierwszy – mowa wówczas o cukrzycy w ciąży; – inne odmiany cukrzycy wywołane zaburzeniami genetycznymi, stosowaniem niektórych leków oraz występujące w przebiegu innych chorób (np. mukowiscydozy) czy infekcji.
03 / 05

Diabet - przebieg choroby

Diabetes, zwłaszcza typu 2, jest chorobą, która może się rozwijać przez wiele lat. Jej objawy mogą więc nasilać się z upływem czasu lub nagle pojawić się z dużą siłą. Jakie sygnały są ostrzegawcze i mogą wskazywać na występowanie choroby? Wśród najczęstszych należy wymienić: - znacznie zwiększone pragnienie płynów - pacjenci mogą spożywać nawet do kilku litrów płynów dziennie, - stałe i zwiększone oddawanie moczu - może być związane ze spożywaniem dużej ilości płynów, ale także z zakłóceniami w pracy nerek spowodowanymi obecnością glukozy w moczu, - nawet niezamierzone utratę masy ciała, - wzmożony apetyt, - osłabienie i uczucie senności, szczególnie w okresach poposiłkowych.
04 / 05

Diabetes - czynniki predysponujące

Nie wszyscy chorzy na cukrzycę wykazują symptomy, które mogą ujawnić się dopiero w późniejszym etapie choroby. W związku z tym, na podstawie analizy dostępnych informacji, zidentyfikowano określane jako czynniki predysponujące, czyli sytuacje, w których istnieje większe prawdopodobieństwo rozwoju choroby. Osoby, które są dotknięte tymi czynnikami, powinny przeprowadzać badania diagnostyczne w kierunku cukrzycy systematycznie (co roku) – także w przypadku braku widocznych objawów.
05 / 05

Diabetes – rozpoznanie i leczenie

Gdy podejrzewa się występowanie cukrzycy, najlepiej skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu – lekarzem rodzinnym w przychodni POZ. Podczas wizyty lekarz może zdecydować o przeprowadzeniu dalszych badań diagnostycznych, które mogą obejmować: – pomiar poziomu glukozy w dowolnym momencie dnia, który nie wymaga wcześniejszej przygotowania; wynik ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) oraz obecność objawów pozwala na stwierdzenie cukrzycy, – pomiar poziomu glukozy na czczo, w którym krew pobierana jest rano po około 8–14 godzinach od ostatniego posiłku i nie przyjmuje się płynów o wartości energetycznej; dwukrotne uzyskanie wyniku ≥ 126 mg/dl (≥ 7,0 mmol/l) pozwala na rozpoznanie cukrzycy, – oznaczenie poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c), który pozwala na określenie średniego poziomu glukozy we krwi w ciągu ostatnich 3 miesięcy; wynik wyrażony jest w procentach i wartości ≥ 6,5% (48 mmol/mol) pozwalają na potwierdzenie występowania cukrzycy, – wykonanie testu tolerancji glukozy na czczo (OGTT), który wymaga pobrania krwi na czczo, spożycia roztworu 75 g glukozy w ciągu 5 minut oraz ponownego pobrania krwi po 1 i 2 godzinach od spożycia roztworu; wynik ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) po 2 godzinach od spożycia roztworu pozwala na rozpoznanie cukrzycy. Wszystkie badania diagnostyczne powinny być przeprowadzane z krwi żylnej. Nie należy również samodzielnie interpretować wyników badań ani podejmować leczenia bez uzyskania porady lekarskiej.
Plan Żywieniowy

Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?

Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.

mgr Araszkiewicz A. et al., 2021 Guidelines on the management of patients with diabetes. A position of Diabetes Poland, „Clinical Diabetology” 2021,10(1), 1–113.
Diabetes, who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes (16.02.2022).
Fiłon J., Cukrzyca – wyzwanie zdrowia publicznego w XXI w., Białystok 2019.
Kliniczny zarys chorób wewnętrznych, pod red. Cymersa M. et al., Poznań 2013, 214.
Towpik I. et al., Epidemiology of diabetes in Poland in 2014–2017, „Clinical Diabetology” 2020, 9(5), 279–285.
Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych z cukrzycą 2021. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, „Diabetologia Praktyczna” 2021, 7(1), 84–90.
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego • 23.03.2026

mgr Araszkiewicz A. et al., 2021 Guidelines on the management of patients with diabetes. A position of Diabetes Poland, „Clinical Diabetology” 2021,10(1), 1–113. Diabetes, who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes (16.02.2022). Fiłon J., Cukrzyca – wyzwanie zdrowia publicznego w XXI w., Białystok 2019. Kliniczny zarys chorób wewnętrznych, pod red. Cymersa M. et al., Poznań 2013, 214. Towpik I. et al., Epidemiology of diabetes in Poland in 2014–2017, „Clinical Diabetology” 2020, 9(5), 279–285. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych z cukrzycą 2021. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, „Diabetologia Praktyczna” 2021, 7(1), 84–90.

Ekspert Diets Premium

Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.

USDA FoodData Central EFSA PubMed Clinical Guidelines
Loading
Polecane artykuły z tej kategorii

Powiązane artykuły

Odkryj podobne publikacje i porady ekspertów.

Jaki jest zespół metaboliczny?
Zdrowie

Jaki jest zespół metaboliczny?

⏱ 3 min czytania 📚 Zdrowie
#Zespół Metaboliczny #Cukrzyca
Cukrzyca typu 1 - choroba autoimmunologiczna u dzieci i młodzieży
Zdrowie

Cukrzyca typu 1 - choroba autoimmunologiczna u dzieci i młodzieży

⏱ 6 min czytania 📚 Zdrowie
#Zaburzenia Metaboliczne #Cukrzyca
Cukrzyca ciążowa - symptomy, diagnostyka, leczenie i zapobieganie
Zdrowie

Cukrzyca ciążowa - symptomy, diagnostyka, leczenie i zapobieganie

⏱ 8 min czytania 📚 Zdrowie
#Zdrowe #Cukrzyca
Czy to naprawdę naturalny miód, cukier z trzciny czy może fruktoza? Jakie słodkie produkty mogą bezpiecznie spożywać osoby z rozpoznaną cukrzycą?
Cukrzyca (Niski Ig)

Czy to naprawdę naturalny miód, cukier z trzciny czy może fruktoza? Jakie słodkie produkty mogą bezpiecznie spożywać osoby z rozpoznaną cukrzycą?

⏱ 3 min czytania 📚 Cukrzyca (Niski IG)
#Zarządzanie Cukrzycą #Cukrzyca Typu 2
Cukrzyca typu 3 - wyjaśnienie, przyczyny, objawy i diagnostyka
Zdrowie

Cukrzyca typu 3 - wyjaśnienie, przyczyny, objawy i diagnostyka

⏱ 7 min czytania 📚 Zdrowie
#Procesy Metaboliczne #Insulinooporność
Diabetes typu MODY - rzadki, ale istotny problem zdrowotny
Zarządzanie Wagą

Diabetes typu MODY - rzadki, ale istotny problem zdrowotny

⏱ 7 min czytania 📚 Zarządzanie Wagą
#Otyłość #Cukrzyca Typu 2
Cukrzyca typu 2 - oznaki, normy glukozy w osoczu... Jakie produkty spożywcze są zalecane przy cukrzycy?
Żywność Przetworzona

Cukrzyca typu 2 - oznaki, normy glukozy w osoczu... Jakie produkty spożywcze są zalecane przy cukrzycy?

⏱ 3 min czytania
#Żywność Przetworzona #Cukrzyca Typu 2
Marchewki
Zdrowie

Marchewki

⏱ 2 min czytania 📚 Zdrowie
#Astma #Marchew
7 powodów, dlaczego warto jeść orzechy brazylijskie
Zdrowie

7 powodów, dlaczego warto jeść orzechy brazylijskie

⏱ 1 min czytania 📚 Zdrowie
#Orzechy #Orzechy Brazylijskie
Najczęściej popełniane błędy podczas przygotowywania posiłków
Zdrowie

Najczęściej popełniane błędy podczas przygotowywania posiłków

⏱ 5 min czytania 📚 Zdrowie
#Przygotowywanie Posiłków
"Grecki" jogurt naturalny, który nie pochodzi z Grecji
Zdrowie

"Grecki" jogurt naturalny, który nie pochodzi z Grecji

⏱ 2 min czytania 📚 Zdrowie
#Jogurt Naturalny #Jogurt
5 istotnych powodów, dla których nie powinno się szybko schudnąć
Zdrowie

5 istotnych powodów, dla których nie powinno się szybko schudnąć

⏱ 3 min czytania 📚 Zdrowie
#Odchudzanie #Efekt Jo-jo
5 leczniczych roślin medycznych do uprawy w domu
Zdrowie

5 leczniczych roślin medycznych do uprawy w domu

⏱ 4 min czytania 📚 Zdrowie
#Rośliny Lecznicze #Szybkie
Fermentowana kapusta i marynowana kapusta – różnice i cechy
Zdrowie

Fermentowana kapusta i marynowana kapusta – różnice i cechy

⏱ 3 min czytania 📚 Zdrowie
#Zaparcia #Fermentowane
Kapusta (warzywo)
Zdrowie

Kapusta (warzywo)

⏱ 3 min czytania 📚 Zdrowie
#Warzywo #Witamina C
Kałamarnice - właściwości, ceny, sposób przygotowania
Zdrowie

Kałamarnice - właściwości, ceny, sposób przygotowania

⏱ 2 min czytania 📚 Zdrowie
#Azjatyckie #Śródziemnomorski
Kamienie żółciowe - domowe metody
Zdrowie

Kamienie żółciowe - domowe metody

⏱ 2 min czytania 📚 Zdrowie
#Kamica Żółciowa #Domowe
5 powodów, dla których warto zajmować się dzikim różaniem górskim
Zdrowie

5 powodów, dla których warto zajmować się dzikim różaniem górskim

⏱ 1 min czytania 📚 Zdrowie
#Zdrowie Psychiczne #Wpływ Rolnictwa Na Środowisko
Pięć pozytywnych skutków spożycia truskawek na zdrowie
Zdrowie

Pięć pozytywnych skutków spożycia truskawek na zdrowie

⏱ 1 min czytania 📚 Zdrowie
#Korzyści Zdrowotne #Warzywo
Kapary, artykuły odzieżowe, haftowane lub szydełkowane
Zdrowie

Kapary, artykuły odzieżowe, haftowane lub szydełkowane

⏱ 2 min czytania 📚 Zdrowie
#Śródziemnomorski #Wspinaczka
Capsaicyna i piperyna: właściwości, wady oraz występowanie substancji ostrej
Zdrowie

Capsaicyna i piperyna: właściwości, wady oraz występowanie substancji ostrej

⏱ 3 min czytania 📚 Zdrowie
#Zdrowie Układu Pokarmowego #Konsekwencje Zdrowotne
Karmienie po cesarskim cięciu - dieta... Jak zainicjować laktację po cesarskim cięciu?
Zdrowie

Karmienie po cesarskim cięciu - dieta... Jak zainicjować laktację po cesarskim cięciu?

⏱ 3 min czytania 📚 Zdrowie
#Zdrowa Dieta #Żywienie
Czy faktycznie liczy się ilość kalorii, czy też pochodzenie jest bardziej kluczowe?
Zdrowie

Czy faktycznie liczy się ilość kalorii, czy też pochodzenie jest bardziej kluczowe?

⏱ 1 min czytania 📚 Zdrowie
#Wydatkowanie Kalorii #Śledzenie Kalorii
Czy wybór posiłków ma znaczenie w leczeniu bezsenności?
Zdrowie

Czy wybór posiłków ma znaczenie w leczeniu bezsenności?

⏱ 7 min czytania 📚 Zdrowie
#Higiena Snu #Bezsenność
Czy posiadanie psa przynosi korzyści dla zdrowia i sprawności fizycznej właściciela
Zdrowie

Czy posiadanie psa przynosi korzyści dla zdrowia i sprawności fizycznej właściciela

⏱ 4 min czytania 📚 Zdrowie
#Zdrowie Psychiczne #Umysłowy
Karmienie piersią oraz spożywanie czekolady, miodu, kiszonych ogórków itp. - Co można bezpiecznie spożywać podczas laktacji?
Zdrowie

Karmienie piersią oraz spożywanie czekolady, miodu, kiszonych ogórków itp. - Co można bezpiecznie spożywać podczas laktacji?

⏱ 6 min czytania 📚 Zdrowie
#Ogórki Kiszone #Czekolada
5 produktów, które zapewnią Ci naturalny doping!
Zdrowie

5 produktów, które zapewnią Ci naturalny doping!

⏱ 1 min czytania 📚 Zdrowie
#Naturalne Środki Przeciwnowotworowe #Naturalne Środki Na Odporność
5 przyczyn, dla których powinieneś zastąpić tradycyjne ziemniaki batatami
Zdrowie

5 przyczyn, dla których powinieneś zastąpić tradycyjne ziemniaki batatami

⏱ 1 min czytania 📚 Zdrowie
#Bataty #Ziemniaki
7 metod na wzmocnienie odporności potomstwa
Zdrowie

7 metod na wzmocnienie odporności potomstwa

⏱ 2 min czytania 📚 Zdrowie
#Zbilansowana Dieta #Zdrowe
Kardony - najlepsze przepisy
Zdrowie

Kardony - najlepsze przepisy

⏱ 3 min czytania 📚 Zdrowie
#Warzywo #Warzywa
Dla ćwiczących

Najnowsze diety

Odkryj inne plany żywieniowe o podobnych celach i składnikach.

Ekosystem Wszystkich Aplikacji

Dopasowane Narzędzia, Generatory i Kalkulatory Kliniczne

Wykorzystaj dedykowane aplikacje ekosystemu Diets Premium powiązane z tym tematem lub wylosuj kolejny zestaw narzędzi.

Wszystkie aplikacje

Udostępnij