Skip to main content
2 min czytania

„Choroba Cushinga” – przyczyny, objawy, terapia

„Choroba Cushinga” – przyczyny, objawy, terapia
1 zdjęcie
759

Odtwarzacz głosowy

AI
0:00
0:00
Odsłuchaj treść artykułu na żywo
Spis treści 4
„Choroba Cushinga”, nazwana na cześć amerykańskiego neurochirurga Harvey’ego Cushinga, który już w 1912 roku bardzo szczegółowo opisał zaburzenia metaboliczne wynikające z nadmiernej produkcji kortyzolu w organizmie ludzkim, rozwija się dość rzadko, ponieważ występuje tylko 1–2 przypadki na milion osób rocznie. U kobiet jest ona zdecydowanie częstsza, natomiast u dzieci w okresie przed pokwitaniem chorują częściej chłopcy.
01 / 04

Zespół Cushinga

Zespół Cushinga rozwija się w wyniku przedłużonego nadmiernego stężenia kortyzolu we krwi, co prowadzi do licznych niepożądanych zmian w organizmie, objawiających się specyficznymi objawami klinicznymi. Hormon adrenokortykotropowy (ACTH) jest wytwarzany przez przysadkę mózgową, która reguluje produkcję kortyzolu przez nadnercza. Ten hormon stresu pełni kluczową rolę w metabolizmie lipidów, białek i węglowodanów, a także w modulacji reakcji zapalnych oraz w regulacji glikemii. W stanie fizjologicznym procesy hormonalne są samoregulowane, jednak w przypadku zespołu Cushinga dochodzi do nadmiernego wydzielania kortyzolu, co prowadzi do obniżenia poziomu ACTH we krwi. Warto odróżnić ten stan od choroby Cushinga, która jest spowodowana nadprodukcją ACTH przez guz przysadki mózgowej, co prowadzi do podobnych objawów.
02 / 04

Zespół Cushinga – mechanizm etiologiczny

Patologiczny wzrost wydzielania kortykosteroidów przez nadnercza może wynikać z dwóch scenariuszy: nadmiernej stymulacji przez ACTH lub autonomnego funkcjonowania gruczołu. W pierwszym przypadku, najczęstszą przyczyną podwyższonego poziomu hormonu adrenokortykotropowego jest mikroadenoma przysadki mózgowej, charakteryzująca się autonomicznym, niekontrolowanym wydzielaniem ACTH niewrażliwym na fizjologiczne sprzężenie zwrotne ujemne (klasyczna choroba Cushinga). Rzadziej za nadmiar ACTH odpowiada zespół ektopowego wydzielania tego hormonu przez nowotwory neuroendokrynne (np. raka drobnokomórkowego płuca). W drugim przypadku dochodzi do pierwotnej nadczynności kory nadnerczy, wywołanej gruczolakiem, rakiem nadnercza lub rozrostem guzkowym, gdzie kortyzol produkowany jest niezależnie od przysadki. Osobną, najczęstszą w praktyce klinicznej postacią jest jatrogenny zespół Cushinga, będący powikłaniem długotrwałej farmakoterapii syntetycznymi glikokortykosteroidami.
03 / 04

Zespół Cushinga – charakterystyczne cechy kliniczne

Objawy zespołu Cushinga są bezpośrednio związane z chronicznym nadmiarem kortyzolu w organizmie. Wśród najbardziej typowych objawów można wymienić: gromadzenie tkanki tłuszczowej w okolicy twarzy, tułowia i karku (tzw. byczy kark), zwiększoną podatność na siniaki, zmiany skórne (czerwone pęknięcia, trądzik, tendencję do wylewów podskórnych), degradację tkanki mięśniowej, osłabienie siły mięśniowej, osteoporozę prowadzącą do złamań patologicznych, nadciśnienie tętnicze, większą narażenie na infekcje, zwłaszcza grzybicze, zaburzenia metaboliczne (podagry, hiperlipidemię, cukrzycę, zakrzepicę), a także zaburzenia hormonalne (hipotyreozę, opóźnienie wzrostu, nieprawidłowości w cyklu miesiączkowym i funkcji płciowej).
04 / 04

Terapia zespołu Cushinga – cele i techniki

Kluczowym celem terapii jest normalizacja stężenia kortyzolu w osoczu oraz zmniejszenie dolegliwości związanych z nadmierną produkcją tego hormonu. Można to osiągnąć poprzez odpowiednio dobraną farmakoterapię, radioterapię lub zabieg operacyjny. Pierwszym etapem leczenia jest operacja przeprowadzona przez zatokę sitową. Celem procedury jest osiągnięcie właściwego poziomu kortyzolu w ciągu siedmiu dni po interwencji. Optymalne wartości nie powinny przekraczać 50 nmol/l, jednak badania sugerują, że zakres 50 – 300 nmol/l również wskazuje na remisję. W przypadku braku poprawy po zabiegu, możliwa jest ponowna operacja. Jeśli jednak istnieją przeciwwskazania do reinterwencji, stosuje się radioterapię. Badania epidemiologiczne potwierdzają, że terapia promieniowaniem skutecznie hamuje rozwój nowotworów i prowadzi do remisji u 75% pacjentów. Leki, takie jak inhibitory steroidogenezy nadnerczowej (np. mitotan, metyrapon, ketokonazol), stanowią również skuteczną metodę łagodzenia objawów hiperkortyzolemii.
Plan Żywieniowy

Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?

Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.

Literatura:
Minniti G, Osti M, Jaffrain-Rea ML i wsp. Long-term follow-up results of postoperative radiation therapy for Cushing’s disease. J Neurooncol 2007; 84: 79–84.
Storr HL, Alexandraki KI, Martin L i wsp. Comparisons in the epidemiology, diagnostic features and cure rate by transsphenoidal surgery between paediatric and adult-onset Cushing’s disease. Eur J Endocrinol 2011; 164: 667–674.
Alexandraki KI, Kaltsas G, Isidori AM i wsp. Long-Term Remission and Recurrence Rates in Cushing’s Disease: Predictive Factors in a Single- Centre Study. Eur J Endocrinol 2013; 168: 639–648.
Szczeklik A. (red.): Choroby wewnętrzne. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2016
Newell-Price J, Bertagna X, Grossman AB i wsp. Cushing’s syndrome. Lancet 2006; 367: 1605–1617.
Juszczak A, Grossman A. The management of Cushing’s disease — from investigation to treatment. Endokrynologia Polska. Tom/Volume 65; Zeszyt edukacyjny I/Education supplement I/2014
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego • 25.09.2026

Literatura: Minniti G, Osti M, Jaffrain-Rea ML i wsp. Long-term follow-up results of postoperative radiation therapy for Cushing’s disease. J Neurooncol 2007; 84: 79–84. Storr HL, Alexandraki KI, Martin L i wsp. Comparisons in the epidemiology, diagnostic features and cure rate by transsphenoidal surgery between paediatric and adult-onset Cushing’s disease. Eur J Endocrinol 2011; 164: 667–674. Alexandraki KI, Kaltsas G, Isidori AM i wsp. Long-Term Remission and Recurrence Rates in Cushing’s Disease: Predictive Factors in a Single- Centre Study. Eur J Endocrinol 2013; 168: 639–648. Szczeklik A. (red.): Choroby wewnętrzne. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2016 Newell-Price J, Bertagna X, Grossman AB i wsp. Cushing’s syndrome. Lancet 2006; 367: 1605–1617. Juszczak A, Grossman A. The management of Cushing’s disease — from investigation to treatment. Endokrynologia Polska. Tom/Volume 65; Zeszyt edukacyjny I/Education supplement I/2014

Ekspert Diets Premium

Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.

USDA FoodData Central EFSA PubMed Clinical Guidelines
Loading
Polecane artykuły z tej kategorii

Powiązane artykuły

Odkryj podobne publikacje i porady ekspertów.

Cukrzyca i aktywność fizyczna - ograniczenia... Posiłek regeneracyjny dla diabetyków
Aktywność Fizyczna
Cukrzyca i aktywność fizyczna - ograniczenia... Posiłek regeneracyjny dla diabetyków
⏱ 4 min czytania
#Aktywność Fizyczna #Regeneracyjny
Cukrzyca typu 1 - choroba autoimmunologiczna u dzieci i młodzieży
Zdrowie
Cukrzyca typu 1 - choroba autoimmunologiczna u dzieci i młodzieży
⏱ 6 min czytania 📚 Zdrowie
#Zaburzenia Metaboliczne #Cukrzyca
Czym są wgłębienia skórne – dlaczego się pojawiają i jak sobie z nimi radzić?
Kobieta I Ciąża
Czym są wgłębienia skórne – dlaczego się pojawiają i jak sobie z nimi radzić?
⏱ 7 min czytania 📚 Kobieta I Ciąża
#Odchudzanie #Zaburzenia Metaboliczne
Sok z aloesu – analiza składników, właściwości lecznicze oraz cennik produktów dostępnych na rynku
Kobieta I Ciąża
Sok z aloesu – analiza składników, właściwości lecznicze oraz cennik produktów dostępnych na rynku
⏱ 3 min czytania 📚 Kobieta I Ciąża
#Zaburzenia Metaboliczne #Substancje Bioaktywne
Centralna otyłość – przyczyny, metody terapii oraz optymalny model żywieniowy
Dolegliwości I Zdrowie
Centralna otyłość – przyczyny, metody terapii oraz optymalny model żywieniowy
⏱ 3 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Choroby Układu Krążenia #Zaburzenia Metaboliczne
Pokrzywa indyjska (Coleus forskohlii) – właściwości forskoliny, wpływ na metabolizm oraz profil bezpieczeństwa
Zaburzenia Metaboliczne
Pokrzywa indyjska (Coleus forskohlii) – właściwości forskoliny, wpływ na metabolizm oraz profil bezpieczeństwa
⏱ 3 min czytania
#Zaburzenia Metaboliczne #Coleus Forskohlii
Otręby pszenne jako produkt uboczny przemiału pszenicy – profil odżywczy, błonnik i zastosowanie kliniczne
Produkty
Otręby pszenne jako produkt uboczny przemiału pszenicy – profil odżywczy, błonnik i zastosowanie kliniczne
⏱ 3 min czytania 📚 Produkty
#Zaburzenia Metaboliczne #Żywienie Kliniczne
Jak przywrócić funkcję wątroby po nadużywaniu alkoholu? Dietetyczny program wspierający regenerację wątroby
Dolegliwości I Zdrowie
Jak przywrócić funkcję wątroby po nadużywaniu alkoholu? Dietetyczny program wspierający regenerację wątroby
⏱ 4 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Zaburzenia Metaboliczne #Metaboliczne
Dieta wysokotłuszczowa i wysokobiałkowa w terapii padaczki  zalecenia i wskazania
Suplementacja Składników Odżywczych
Dieta wysokotłuszczowa i wysokobiałkowa w terapii padaczki zalecenia i wskazania
⏱ 21 min czytania
#Suplementacja Składników Odżywczych #Korzyści Zdrowotne
Kwas alfa-liponowy: preparaty dostępne, potencjalne działania niepożądane oraz analiza cen na rynku
Nauka O Żywieniu
Kwas alfa-liponowy: preparaty dostępne, potencjalne działania niepożądane oraz analiza cen na rynku
⏱ 4 min czytania 📚 Nauka O żywieniu
#Zaburzenia Metaboliczne #Cukrzyca Typu 2
Dieta Anny Lewandowskiej – podstawowe zasady, propozycje kulinarne oraz oceny
Styl Życia
Dieta Anny Lewandowskiej – podstawowe zasady, propozycje kulinarne oraz oceny
⏱ 7 min czytania 📚 Styl Życia
#Żywność Przetworzona #Zaburzenia Metaboliczne
Lipodystrofia – przyczyny, objawy kliniczne, powikłania metaboliczne oraz zasady leczenia i dietoterapii
Dolegliwości I Zdrowie
Lipodystrofia – przyczyny, objawy kliniczne, powikłania metaboliczne oraz zasady leczenia i dietoterapii
⏱ 7 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Interwencje Żywieniowe #Zalecenia Dietetyczne
Kuracja cytrynowa według Tombaka: analiza biochemiczna, mity o detoksykacji i zalecenia medycyny opartej na faktach (EBM)
Detoks / Oczyszczanie
Kuracja cytrynowa według Tombaka: analiza biochemiczna, mity o detoksykacji i zalecenia medycyny opartej na faktach (EBM)
⏱ 3 min czytania 📚 Detoks / Oczyszczanie
#Interwencja Żywieniowa #Minerały Niezbędne
Piperyna – charakterystyka, działania niepożądane oraz zalecenia dotyczące stosowania
Zaburzenia Metaboliczne
Piperyna – charakterystyka, działania niepożądane oraz zalecenia dotyczące stosowania
⏱ 3 min czytania
#Zaburzenia Metaboliczne #Zarządzanie Wagą
Czy dieta dla osób z zaburzeniami metabolicznymi jest skuteczna - jakie produkty warto wprowadzić do jadłospisu, a które należy wykluczyć?
Dolegliwości I Zdrowie
Czy dieta dla osób z zaburzeniami metabolicznymi jest skuteczna - jakie produkty warto wprowadzić do jadłospisu, a które należy wykluczyć?
⏱ 5 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Zaburzenia Metaboliczne #Zespół Metaboliczny
Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i kwasica metaboliczna: układy buforowe, objawy, leczenie i dieta
Dolegliwości I Zdrowie
Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i kwasica metaboliczna: układy buforowe, objawy, leczenie i dieta
⏱ 3 min czytania 📚 Dolegliwości I Zdrowie
#Interwencje Żywieniowe #Żywienie Terapeutyczne
Toksyczne i niezdrowe substancje obecne w słodzonych napojach gazowanych – analiza składników
Napoje Słodzone Cukrem
Toksyczne i niezdrowe substancje obecne w słodzonych napojach gazowanych – analiza składników
⏱ 5 min czytania
#Napoje Słodzone Cukrem #Zdrowsze Alternatywy
Zapalenie stawów - symptomy, dieta... Jak leczyć schorzenia stawów?
Zdrowie Psychiczne A Dieta
Zapalenie stawów - symptomy, dieta... Jak leczyć schorzenia stawów?
⏱ 4 min czytania
#Zdrowie Psychiczne A Dieta #Zaburzenia Metaboliczne Genetyczne
Stężenie glukozy w moczu – wartości referencyjne i odchylenia. Glukoza w moczu u kobiet w ciąży oraz u dzieci.
Kobieta I Ciąża
Stężenie glukozy w moczu – wartości referencyjne i odchylenia. Glukoza w moczu u kobiet w ciąży oraz u dzieci.
⏱ 4 min czytania 📚 Kobieta I Ciąża
#Zaburzenia Metaboliczne #Cukrzyca
Cukrzyca, nadwaga i nadciśnienie tętnicze – poważne wyzwania zdrowotne dla współczesnej młodzieży
Zaburzenia Metaboliczne
Cukrzyca, nadwaga i nadciśnienie tętnicze – poważne wyzwania zdrowotne dla współczesnej młodzieży
⏱ 10 min czytania
#Zaburzenia Metaboliczne #Zespół Metaboliczny
Niebezpieczeństwa wynikające z zaburzeń przemiany metabolicznej – rozpoznaj, jakie ryzyka kryją się w tym procesie!
Spożycie Kalorii I Bilans Energetyczny
Niebezpieczeństwa wynikające z zaburzeń przemiany metabolicznej – rozpoznaj, jakie ryzyka kryją się w tym procesie!
⏱ 5 min czytania
#Spożycie Kalorii I Bilans Energetyczny #Badania Naukowe Nad Żywieniem
Rola suplementów probiotycznych w zarządzaniu wagą, zaburzeniach trawiennych i wzmocnieniu układu odpornościowego – korzyści i potencjalne skutki uboczne bakteryjnych kultur
Zaburzenia Żołądkowo-Jelitowe
Rola suplementów probiotycznych w zarządzaniu wagą, zaburzeniach trawiennych i wzmocnieniu układu odpornościowego – korzyści i potencjalne skutki uboczne bakteryjnych kultur
⏱ 4 min czytania
#Zaburzenia Żołądkowo-jelitowe #Badania Nad Mlekiem A Zdrowie
Niedobór witamin z grupy B – objawy, ryzyko i źródła witaminy B w diecie
Objawy Niedoboru Energii
Niedobór witamin z grupy B – objawy, ryzyko i źródła witaminy B w diecie
⏱ 4 min czytania
#Objawy Niedoboru Energii #Zaburzenia Neurologiczne
Zaburzenia gospodarki jodowej: skutki niedoboru i nadmiaru. Rola jodu w okresie prenatalnym oraz w rozwoju dziecka
Kobieta I Ciąża
Zaburzenia gospodarki jodowej: skutki niedoboru i nadmiaru. Rola jodu w okresie prenatalnym oraz w rozwoju dziecka
⏱ 3 min czytania 📚 Kobieta I Ciąża
#Warzywa Kapustne #Ryzyko Metaboliczne
Otręby zbożowe (produkty uboczne przemiału zbóż) – technologia wytwarzania, profil odżywczy, właściwości i klasyfikacja
Produkty
Otręby zbożowe (produkty uboczne przemiału zbóż) – technologia wytwarzania, profil odżywczy, właściwości i klasyfikacja
⏱ 3 min czytania 📚 Produkty
#Skład Odżywczy #Hypercholesterolemia
Szkodliwe metody chudnięcia: jak unikać błędów w procesie redukcji masy ciała, aby nie zaszkodzić własnemu organizmowi
Niedobory Żywieniowe
Szkodliwe metody chudnięcia: jak unikać błędów w procesie redukcji masy ciała, aby nie zaszkodzić własnemu organizmowi
⏱ 6 min czytania
#Niedobory Żywieniowe #Korzyści Żywieniowe
Fitoterapia i wsparcie żywieniowe w terapii niedoczynności tarczycy i choroby Hashimoto
Nauka O Żywieniu
Fitoterapia i wsparcie żywieniowe w terapii niedoczynności tarczycy i choroby Hashimoto
⏱ 3 min czytania 📚 Nauka O żywieniu
#Niedoczynność Tarczycy #Zaburzenia Metaboliczne
Ksylitol: analiza korzyści i potencjalnych zagrożeń oraz porównanie źródeł (brzoza vs kukurydza)
Właściwości Przeciwdrobnoustrojowe
Ksylitol: analiza korzyści i potencjalnych zagrożeń oraz porównanie źródeł (brzoza vs kukurydza)
⏱ 5 min czytania
#Właściwości Przeciwdrobnoustrojowe #Zaburzenia Metaboliczne
Właściwości zdrowotne moreli – analiza składników bioaktywnych i ich wpływ na profilaktykę chorób przewlekłych
Zapobieganie Chorobom Przewlekłym
Właściwości zdrowotne moreli – analiza składników bioaktywnych i ich wpływ na profilaktykę chorób przewlekłych
⏱ 3 min czytania
#Zapobieganie Chorobom Przewlekłym #Choroby Układu Krążenia
Młody jęczmień – charakterystyka, potencjalne korzyści oraz skład chemiczny rośliny, która podbija polski rynek suplementów i zdrowej żywności
Zaburzenia Metaboliczne
Młody jęczmień – charakterystyka, potencjalne korzyści oraz skład chemiczny rośliny, która podbija polski rynek suplementów i zdrowej żywności
⏱ 4 min czytania
#Zaburzenia Metaboliczne #Detoksykacja
Ekosystem Wszystkich Aplikacji

Dopasowane Narzędzia, Generatory i Kalkulatory Kliniczne

Wykorzystaj dedykowane aplikacje ekosystemu Diets Premium powiązane z tym tematem lub wylosuj kolejny zestaw narzędzi.

Wszystkie aplikacje

Udostępnij